Dagaalada iyo Colaadaha Caalamiga ah
Dunida maanta waxay ku jirtaa xilli adag oo ay colaado isdaba joog ahi wiiqayaan nabadda iyo horumarka.
Qaramada Midoobay ayaa ku dhowaaqday qorshe ay ku dhimayso 25% ciidamada nabad-ilaalinta caalamka, sababtuna tahay hoos u dhac dhaqaale iyo taageeradii dowladaha xubnaha ka ahaa. Tani waxay dhalisay walaac ku saabsan amniga dalal badan oo weli dagaallo ka socdaan.
Xasaradda u dhexeysa Israel iyo Iran ayaa cirka isku shareertay, iyadoo khubaro badani ka digayaan in isku dhacaas uu keeni karo kacdoon dhaqaale oo ballaaran, gaar ahaan suuqyada saliidda iyo tamarta.
Dhanka kale, dagaalka Ukraine ayaa weli ah mid aan xal loo helin, iyadoo Ruushka uu wajahayo cadaadis dhaqaale oo sii kordhaya halka reer Galbeedkuna ay ku bixinayaan balaayiin doollar taageero ciidan iyo dhaqaale.
Colaadaha gudaha Afrika sida Sudan, Congo iyo Sahel ayaa sidoo kale abuuray xaalado bani’aadamnimo oo murugo leh, halka malaayiin qof ay ku nool yihiin xaalado qaxooti iyo gaajo ah.
Dhaqaalaha Caalamiga ah: Cabsida iyo Fursadaha Mustaqbalka
Madaxa Sanduuqa Lacagta Adduunka (IMF), Kristalina Georgieva, ayaa sheegtay in “hubanti la’aantu noqotay xaalad cusub oo caalami ah,” iyadoo laga digayo in dunidu u socoto jihada aan la saadaalin karin.
Bankiga Ingiriiska iyo IMF labaduba waxay ka digeen in kororka degdegga ah ee maalgashiga AI (sirdoonka macmalka ah) uu sababi karo hoos u dhac lama filaan ah oo suuqa saamiyada ah.
Si kastaba ha ahaatee, war wanaagsan ayaa yimid dhinaca ganacsiga. Ururka Ganacsiga Adduunka (WTO) ayaa sheegay in koboca ganacsiga caalamka uu ka xoog badan yahay intii la filayay, inkasta oo ay jiraan khataro siyaasadeed iyo dagaalo saameeya suuqyada.
Dhaqaalaha Shiinaha ayaa muujinaya adkeysi, isagoo guuleystay inuu ka gudbo saamaynta dagaalka ganacsiga ee uu la galay Mareykanka. Warbixin cusub ayaa muujisay in koboca GDP-ga Shiinaha uu dhaafay saadaashii hore, taas oo ka dhigaysa inuu sii ahaado awood dhaqaale oo adag.
Dhanka kale, OECD iyo Bangiga Adduunka waxay ka digayaan in deynta dalalka saboolka ah ay kor u kacday, taas oo curyaamin karta barnaamijyada horumarinta iyo adeegyada bulshada.
Caqabadaha Dunida: Gaajo, Saboolnimo & Deyn Culus
Marka laga soo tago dagaalada iyo dhaqaalaha, dunidu waxay wajahaysaa caqabado bani’aadamnimo oo taabanaya malaayiin qof.
Warbixin cusub oo uu soo saaray Bangiga Adduunka ayaa sheegay in in ka badan hal bilyan oo qof ay ku nool yihiin gobollo ay saameeyeen dagaalo, saboolnimo iyo abaaro. Tani waxay keentay in gaajo ba’an ay ku faafto bariga Afrika iyo bariga dhexe.
Dagaalka u dhexeeya Ruushka iyo Ukraine ayaa sidoo kale sababay dhibaato weyn oo ku timid suuqyada cuntada, iyadoo labada dal ay yihiin kuwa ugu waaweyn ee soo saara dalagyada muhiimka ah ee dunida.
Khubarada ayaa ka digaya in haddii xaaladdu sii socoto, hubinta cuntada adduunka ay si dhab ah u halis gali karto.
Dhanka kale, kororka deynta qaranka ee dalal badan ayaa keenay in dowlado badan ay ku adkaato bixinta adeegyada bulshada, halka kharashka amniga iyo militariga uu sii kordhayo.
Cilmi-baaris cusub ayaa muujisay in suuqyada maaliyadeed ay noqdeen kuwo si aad ah isugu xiran, taasoo macnaheedu yahay in hal dhacdo oo dhaqaale ama siyaasadeed ay saameyn karto dhaqaalaha dunida oo dhan.
Gunaanad
Dunida maanta waxay u baahan tahay hoggaan mideeya, siyaasad caddaalad ah, iyo iskaashi dhab ah.
Iyadoo dagaallo, deyn, iyo cabsida dhaqaalaha ay sii xoogeysanayaan, waxaa lama huraan ah in dowladaha iyo ururrada caalamiga ah ay diiradda saaraan xasiloonida, horumarinta, iyo ilaalinta bani’aadamnimada.
Waxa la joogaa waqtigii la fahmi lahaa in nabaddu tahay maalgelinta ugu qiimaha badan ee mustaqbalka bani’aadamka.
About the Author
