
Halkan waxaa wararkii ugu muhiimsanaa maanta (12 Sebtembar 2025) ee Yurub, Maraykanka, Afrika iyo dagaalada Ukraine & Gaza, siyaasadda iyo dhaqaalaha:
Yurub & Dagaalka Ukraine
- Wadahadalada nabadda ee Ukraine & Ruushka ayaa hakad galay
Kremlin-ka ayaa sheegay in wadahadalo toos ah oo lala yeeshay Ukraine (sida isweydaarsiga maxaabiista iyo jidhka dadka dhintay) la sameeyey laakiin hadda ay hakad galeen. Ruushka ayaa ku eedeeyay dalalka Yurub inay carqaladeynayaan qorshaha nabadda. Reuters - Weerarka duulimaadka ah ee Ruushka
- Ruushku wuxuu billowday duqeyn duulimaad ba’ah (drones iyo dayuurado kale) oo ku wajahan magaalooyin badan oo Ukraine ah, oo ugu daran abid tan iyo bilowgii dagaalka. Financial Times+1
- Weerarkaasi wuxuu saameeyay xarumo dowladeed, guryaha dadka rayidka ah, gaar ahaan magaalada Kyiv. Financial Times+1
- Ukraine oo raadinaysa kaalmo dhaqaale
Ra’iisul Wasaaraha Ukraine, Yulia Svyrydenko, ayaa dalbatay barnaamij cusub oo maalgelin ah shirkada Lacagta Adduunka (IMF), si dalkaasi uu u daboolo baahiyaha milatari iyo kuwa dadwayne (penshinnada, mushaharka dadweynaha iwm.) inta lagu jiro dagaalka. Reuters - Xuduudaha NATO & Duulimaadka Ruushka ee Poland
Duulimaadyo drones Ruush ah ayaa marar dhow galay hawada Poland, taasoo keentay in NATO ay kordhiso hababka difaaca hawada ee xuduudaha bari ee ka tirsan maamulka. The Guardian+1
Gaza / Bariga Dhexe
- Weeraro Israeli ah oo ka dhacay Doha, Qatar
Israel ayaa si toos ah u beegsaday hoggaanka siyaasadeed ee Hamas ee Qatar, markii hore aan la ogeyn in weerar sidan oo kale ah lagu qaado xubnaha hoggaanka ee gudaha waddan ka tirsan Golaha Iskaashiga Khaliijka (GCC). Wikipedia - Hawlgalka Gaza City ee cusub & xaaladda bani’aadamnimo
Israel ayaa qorsheyneysa in ay sare u qaaddo howlgalka militari ee Gaza City sidii qayb labaad oo ka mid ah waxa la yiraahdo “Operation Gideon’s Chariots”. Waxaa sidoo kale la xaqiijiyay in magaalada ay ka jirto gaajo daran (famine) taasoo si weyn u saameysay dadka shacabka ah. Wikipedia - Yurub ayaa ballan qaaday tallaabooyin cusub oo ku wajahan Israel
Madaxweynihii Guddiga Yurub, Ursula von der Leyen, ayaa soo jeedisay in la joojiyo heshiiska ganacsi ee aqoon (association agreement) ee u dhexeeya EU iyo Israel, iyo in la qaado cunaqabatayn iyo taageero sii kordheysa loogu fidiyo dadka Falastiiniyiinta ah. Al Jazeera
Mareykanka – Siyaasadda & Dhaqaalaha
- Hindiilaha bulshada Mareykanka & rabitaanka siyaasadeed
- Dareenka guud ee macaamiisha Mareykanka ayaa hoos u dhacay bil labaad oo isku xigta, iyadoo dadku ka walwalsan yihiin sicir-bararka, xaaladda shaqooyinka iyo siyaasadda ganacsiga (tariffs). Reuters
- Trump ayaa amray in ciidanka “National Guard” la geeyo magaalada Memphis si wax looga qabto dambiyada kadib markuu sheegay in ammaanka magaalada uu liito. AP News
- Dhibaatada sharciyada socdaalka & xiisadaha diblomaasiyadeed
- Waxaa socda dacwooyin sharci oo ku saabsan siyaasadda socdaalka, gaar ahaan xaaladda dadka ka yimid Venezuela ee loo soo oggolaa inay deganaansho ku yeeshaan (TPS). AP News
- Sidoo kale, Mareykanka iyo dowladaha kale ayaa ka falceliyey weerarka Israel ee Doha iyo xiriirka uu la leeyahay gobolka. Politico
- Murder-ka Charlie Kirk iyo saamaynta siyaasadeed
Charlie Kirk, falanqeeye madax-bannaan oo ka tirsan siyaasadda midig, ayaa lagu dilay weerar ka dhacay jaamacad ku taal Utah. Dhacdadani waxay abuurtay walaac ku saabsan rabshadaha siyaasadeed iyo amaanka dadweynaha. The Guardian+2The Guardian+2
Afrika & Dhaqaalaha
- Malawi doorashooyin dhow
Dalka Malawi ayaa doorasho guud qabanaya 16 Sebtembar 2025, iyadoo musharixiinta ugu waaweyn ay la hadlayaan arrimo sida sicir-bararka, faqriga, safarka shidaalka iyo amniga. Reuters - Mashaariic koronto & tamar nadiif ah
- Itoobiya ayaa rasmiyan furaysa “Grand Ethiopian Renaissance Dam” (GERD), ee ugu weyn Afrika. Waxay dhalin kartaa ilaa 5,150 megawatt oo awood koronto ah. Reuters
- Mozambique ayaa qorsheyneysa mashaariic tamar biyo ah (hydroelectric) oo qiime weyn leh: Mphanda Nkuwa dam, mashruuc $6 bilyan ah, oo ka mid ah kuwa ugu weyn ee tamarta dhallin karo ee Koonfur Afrika muddo 50 sano ah. AP News
- Afrika oo doonaysa maalgelin culus oo la xiriirta cimillada (climate)
Hoggaamiyeyaasha Afrika ayaa sidoo kale waxay soo bandhigeen hindiso loogu talagalay in la helo $50 bilyan sanadlaha ah si loo maalgeliyo xalalka cimillada – meerisyadan waxaa ka mid ah mashruucyo tamar nadiif ah iyo la qabsiga cimilada. Reuters - Kororka dhaqaalaha South Africa
Dhaqaalihii Koonfur Afrika ayaa koray 0.8% xilli labaad ee 2025 marka loo eego rubuci hore, iyadoo warshadaha, ganacsiga iyo beeraha ay ka mid yihiin kuwa ugu badan ee horumarka keena. Si kastaba, weli waxaa jira caqabado waaweyn sida shaqo la’aan, saboolnimo iyo qalafsanaan dhaqaale. Reuters+1